BIAŁYSTOK HISTORIA

Białystok miasto wojewódzkie (ok. 270 tys. mieszk.) nad rzeką Białą, wywodzi od niej swą nazwą (rzeka - stok). Puszczę nad rzeką Białym Stokiem otrzymał w 2 poł. XV w. Raczko-Tabutowicz,
którego potomkowie gospodarzyli w niej do 1547 roku.

Dalszą akcję osadniczą prowadzili Wiesiołowscy, którzy wznieśli tu gotycki zamek i kościół. Po śmierci Krzysztofa Wiesiołowskiego, ostatniego z rodu, dobra białostockie przeszły w 1645 roku pod zarząd twierdzy tykocińskiej. W 1661 roku dobra przechodzą w ręce hetmana Stefana Czarnieckiego, a w cztery lata później jako wiano córki hetmana dostają je Gryfitowie-Braniccy..

W połowie XVIII w. właściciel miasta hetman Jan Klemens Branicki rozbudował dotychczasową siedzibę, przekształcając ją we wspaniały pałac z ogrodem wzorowany na założeniach francuskich. Hetman roztaczał mecenat artystyczny i naukowy. Do Białegostoku przybywają liczni artyści, architekci, lekarze. Kształtuje się historyczne centrum miasta z trójkątnym rynkiem (obecny Rynek Kościuszki). Powstaje Wojskowa Szkoła Budownictwa i Inżynierii oraz Szkoła Akuszerii. Rozwija się rzemiosło.

Białystok. Ratusz

Po rozbiorach Polski miasto znalazło się pod zaborem pruskim i w 1802 roku kolejni właściciele - Potoccy, sprzedali je rządowi pruskiemu. Białsystok został stolicą departamentu Prus Nowowschodnich. Po pokoju tylżyckim w 1807 roku miasto zostało włączone w granice Rosji jako stolica obwodu. Od 1842 roku w guberni grodzieńskiej. W 1824 roku powstała w Białymstoku pierwsza fabryka włókiennicza, natomiast od 1834 r. po wprowadzeniu barier celnych na towary z Królestwa Polskiego żywiołowo rozwinął się tu przemysł włókienniczy. W ciągu 2 poł. XIX w. ludność miasta wzrosła sześciokrotnie , a zabudowa stała się przypadkowa i chaotyczna.

Białystok był wówczas miastem wielonarodowościowym zamieszkiwanym przez Polaków, Rosjan, Białorusinów,
Żydów i Niemców. Przyczyniło się to do stworzenia przez białostoczanina Ludwika Zamenhofa uniwersalnego sztucznego języka - esperanto. Po odzyskaniu niepodległości miasto zostaje stolicą województwa.
Czynione były próby uzdrowienia układu urbanistycznego(m.in. kościół Św. Rocha, Planty). Druga wojna Światowa przynosi okupację radziecką w latach 1939-41 i niemiecką w latach 1941-44. W sierpniu 1943 roku Niemcy krwawo stłumili powstanie w getcie żydowskim. Straty wojenne sięgnęły 80% w zabudowie, 74% w potencjale przemysłowym i 55% w ludności. Po wojnie nastąpił szybki rozwój i modernizacja miasta.

Białystok. Fragment Rynku Kościuszki

Białystok jest obecnie jednym z najszybciej rosnących miast w Polsce. Stał się ośrodkiem przemysłu
włókienniczego,metalowego, budowlanego i rolno-spożywczego. Słynny jest białostocki bazar na którym można napotkać przybyszów z egzotycznych części świata z równie egzotycznymi towarami.

W Białymstoku mają swoje siedziby wyższe uczelnie: Akademia Medyczna, Politechnika Białostocka, Filia Uniwersytetu Warszawskiego, Wyższe Seminarium Duchowne, Filia Akademii Muzycznej w Warszawie, Filia PWST w Warszawie. Życie kulturalne skupia się w 2 teatrach, filharmonii, muzeach, galeriach sztuki.

WAŻNIEJSZE ZABYTKI:
1. Układ urbanistyczny centrum z XVIII w.,
2. Zespół kościoła farnego p.w. Wniebowzięcia NMP z XVII w.
3. Pałac gościnny Branickich
4. Ratusz z XVIII w.
5. Modernistyczny kościół pw. św. Rocha
6. Komora celna z poł. XIX w. znana pod nazwą "Domek Napoleona"
7. Eklektyczny zespół pałacowy Kruzenszternów
8. Pałac Hasbacha z XIX w.(obecnie siedziba Woj. Konsewatora Zabytków
9. Zespół fabryki Beckera - ul. Świętojańska 15
10. Cerkiew katedralna p.w. św. Mikołaja ul. Lipowej. Klasycystyczna z XIX w.
11. Kościół rzym.-kat. p.w. św. Wojciecha z 1909-12 r. (dawny kościół ewangelicko-augsburski).
12. Nowowzniesiona cerkiew prawosławna przy ul. Antoniuk Fabryczny.
13 Park miejski Planty, założony w 1925 r.

Ciekawsze pomniki: Ks.J. Popiełuszki, marszałka J. Piłsudskiego, Obrońców Białegostoku w 1939 r. i Bohaterów Ziemi Białostockiej.

redakcja@urlop.com.pl

zobacz także URLOP ONLINE o podróżach dalekich i bliskich