HISTORIA, LUDZIE, ZABYTKI

Burzliwa i bogata historia pozostawiła na całym obszarze Warmii, Mazur, Pojezierza i Podlasia niezwykle barwną mozaikę kulturową i obyczajową. Jak nigdzie w Europie Zachód sąsiaduje tu ze Wschodem.

Współobecne kultury, wyznania i narodowości pozostawiły trwałe ślady w architekturze miast, bogactwie obiektów sakralnych i świeckich, pozostałościach dawnych technologii i przemysłu. Słowianie, germanie, Bałtowie i Żydzi dali z siebie tej ziemi wszystko, co najlepsze. Zniszczenia wojenne niesione falami zawirowań historii nie zdołały zniszczyć wszystkich śladów przeszłości, a ziemie te nie zatraciły swego nostalgicznego piękna, opisywanego w powieściach Melchiora Wańkowicza i Ernesta Wiecherta, opiewanego w poematach Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego i Michała Kajki.

O niepowtarzalności tego skrawka Polski świadczą jego zabytki, architektura miast i wsi oraz obyczaje mieszkańców. Zróżnicowanie kulturowe i religijne regionu zwanego obecnie Zielonymi Płucami Polski wzięło swój początek przed wieloma wiekami. pomimo rozwoju cywilizacji i wyraźnej tendencji zacierania się różnic kulturowych, tu nadal można usłyszeć gwarę ludową i uczestniczyć w wiejskich obrzędach świątecznych.

Białystok. Katedra p.w. Wniebowzięcia NMP

Polska Północno - Wschodnia jest krainą o bogatej historii. Świadectwem jej burzliwej przeszłości są zabytki i miejsca związane z wielkimi wydarzeniami. Podróżując przez region warto odwiedzić między innymi:
BIAŁYSTOK, w którym znajduje się zespół pałacowo - parkowy wzniesiony przez Branickich. ŁOMŻĘ z gotycką katedrą wzniesioną z fundacji księżnej Anny Mazowieckiej. SIEMIATYCZE - stolicę Nadbużańskiego Podlasia, gdzie pośród kilkudziesięciu zabytków tego miasta bez wątpienia najciekawszy jest zespół poklasztorny o.o. misjonarzy pochodzący z XVII w. TYKOCIN - perłę polskiego baroku. CIECHANOWIEC, w którym znajdują się Muzeum Weterynarii i Muzeum Rolnictwa im. K. Kluka oraz skansen zawierający bogaty zespół obiektów wiejskiej architektury drewnianej z pogranicza Mazowsza i Podlasia. DROZDOWO, gdzie w dawnym dworku rodziny Lutosławskich utworzono Muzeum Przyrodnicze poświęcone dolinom Biebrzy i Narwi.

OLSZTYN, gdzie pośród wielu obiektów zabytkowych zwracają uwagę: gotycki zamek kapituły warmińskiej, w którym w latach 1516 - 21 mieszkał i prowadził obserwacje astronomiczne Mikołaj Kopernik. Obecnie w zamku znajduje się Muzeum Warmii i Mazur. Innymi obiektami olsztyńskiego Starego Miasta są: kościół p.w. św. Jakuba oraz pozostałości murów i fortyfikacji miejskich. GRUNWALD, na którego polach w 1410 r. stoczono jedną z największych bitew średniowiecznej Europy. Przeciwko armii krzyżackiej dowodzonej przez wielkiego mistrza Ulryka von Jungingena stanęła armia polsko - litewska pod dowództwem króla Władysława Jagiełły. W 1960 r. odsłonięto tu zespół pomnikowy upamiętniający wydarzenia sprzed 550 lat. ŚWIĘTĄ LIPKĘ, z jej znanym sanktuarium maryjnym, które należy do najcenniejszych obiektów architektury baroku w Polsce. GIERŁOŻ, opodal której położone są ruiny kwatery głównej Hitlera z czasów II wojny światowej. OLSZTYNEK, gdzie znajduje się skansen z zabytkami budownictwa ludowego pochodzącymi m. in. z Warmii i Mazur. LIDZBARK WARMIŃSKI, w którym zachwyca swymi doskonałymi proporcjami gotycki zamek biskupów warmińskich.

Reszel. Zamek biskupów warmińskich

Jednak nie sposób wymienić wszystkich ważnych i ciekawych miejscowości, świątyń, zamków, pałaców i zabytków budownictwa drewnianego, które znajdują się w regionie. Do wycieczki po Białostocczyźnie zapraszamy nastrony przewodnika "Na Białostockich szlakach". Już w terenie punkty informacji turystycznej, bogata literatura przewodnikowa i liczne mapy, znajdujące się w biurach podróży i księgarniach ułatwiają poruszanie się po regionie. Miłośnikom zabytków i ciekawostek krajoznawczych tutejsze biura podróży proponują atrakcyjne wycieczki wiodące tematycznymi szlakami. Jednym z bardziej interesujących jest szlak zamków krzyżackich, który prowadzi m. in. przez Ostródę, Kętrzyn, Nidzicę, Pasłęk, Barciany, Ryn i Węgorzewo. Kolejny wiedzie szlakiem biskupów warmińskich z Fromborka przez Pieniężno, Lidzbark Warmiński do Olsztyna i Reszla.

Spośród zabytków techniki warte uwagi są linie kolejowe. Najstarsza linia kolejowa na Warmii i Mazurach powstała w 1868 r. i połączyła Królewiec z Ełkiem. Intensywna rozbudowa sieci kolejowej doprowadziła do rozwoju leżących przy jej trasach miast, a o zasięgu całego przedsięwzięcia może świadczyć fakt, że ilość dróg kolejowych na Warmii i Mazurach dwukrotnie przekroczyła ich ilość w pozostałej części Polski. W 1926 r. na linii Gołdap - Żytkiejmy w Stańczykach wzniesiono mosty kolejowe o bardzo nietypowych rozwiązaniach technicznych. Ich filary zostały wzmocnione pniami drzew zatapianymi w betonie. Stojące nad głębokim jarem rzeczki Błędzianki dwa wyniosłe wiadukty mimowolnie kojarzą się z rzymskimi akweduktami.
Podobnie nowatorskimi rozwiązaniami technicznymi charakteryzują się powstałe w XIX w. Kanał Ostródzko - Elbląski i Kanał Augustowski, oraz rozpoczęty w początkach XX w. i nigdy nie ukończony Kanał Mazurski. Osobliwością Kanału Ostródzko - Elbląskiego jest transport statku lądem poprzez specjalny wagon - platformę i system pochylni. W ten sposób pokonuje on różnicę poziomów między Niziną Elbląską a jeziorem Pniewo (99,5 m na odcinku 9,6 km). Jest to jedyny tego typu kanał w Europie w całości uznany za zabytek techniki. Kanał Augustowski, który połączył dorzecze Wisły z dorzeczem Niemna zbudowano w celu stworzenia niezależnej, omijającej Prusy, drogi handlowej z Królestwa Polskiego. Według pierwotnej wersji zamierzano poprowadzić kanał aż do Windawy na Łotwie, ale poprzestano na odcinku Biebrza - Niemen. Budowę ukończono w 1862 r. o zdolnościach ówczesnych inżynierów świadczy chociażby odcinek kanału łączący Biebrzę z jeziorami Augustowskimi (33 km), gdzie poziom kanału przy pomocy pięciu śluz podniesiono o 12 m do poziomu jeziora Necko i Białe. Obecnie jest to także prawnie chroniony zabytek i trwają przygotowania do jego ponownego otwarcia.

Kolejnymi zabytkami są pozostałości dawnych fortyfikacji i umocnień. Najciekawsze zabytki tego typu to twierdza Boyen w Giżycku, twierdza w Osowcu nad Biebrzą i pozostałości fortyfikacji w okolicy Łomży.Na terenie Nadbużańskiego Podlasia, spośród kolorowych pól i łąk wyrastają nadgryzione zębem czasu szare mury potężnych bunkrów. Ciągnąca się wzdłuż północnego brzegu Bugu linia fortyfikacji zwana "Linią Mołotowa" jest śladem niechlubnej okupacji sowieckiej z czasów II wojny światowej. Śladów historii na terenach zaliczanych do regionu Zielonych Płuc Polski jest znacznie więcej. Widać je na cmentarzach, w kościołach, starych rynkach miast i przydrożnych kapliczkach. Malownicze pejzaże, bogactwo natury w połączeniu z wieloma zabytkami to tylko cząstka piękna tego regionu. Nie sposób wymieniać wszystkiego co odkrywane na swój sposób, oglądane z bliska przynosi tak wiele wrażeń.

redakcja@urlop.com.pl

zobacz także URLOP ONLINE o podróżach dalekich i bliskich