POD  RÓŻNYMI  ZNAKAMI

Tereny pogranicza, jakimi przez wieki były Warmia, Mazury, Pojezierza i Podlasie charakteryzują się obecnością różnych narodowości i wyznań.

Oprócz Polaków mieszkają tu Białorusini, Ukraińcy, Litwini i Tatarzy. Oblicze wyznaniowe kształtują katolicy, prawosławni i muzłumanie. Ich świątynie, cmentarze oraz rozrzucone w krajobrazie krzyże i kapliczki są świadectwem wiary, tradycji i zarazem zróżnicowania religijnego tych ziem.

Przyciągają uwagę wspaniałe gotyckie kościoły w Dobrym Mieście i Olsztynie. Oszałamiają barokowym przepychem zespoły pątnicze w Świętej Lipce i Stoczku Klasztornym.

Klasztor w Świętej Lipce

Jednak nie mniej interesujące są, ujmujące swą orientalną egzotyką drewniane meczety w Bohonikach i Kruszynianach i moleny staroobrzędowców w Wojnowie i Wodziłkach. Podobnie jak katolicy, którzy pielgrzymują do sanktuariów znajdujących się na tym terenie, także wyznawcy prawosławia podążają na swą Świętą Górę w Grabarce. Wybitne dzieła sztuki sakralnej znajdują się również w kościele i klasztorze dominikańskim w Sejnach, kościele pokamedulskim na półwyspie wigierskim, w łomżyńskiej katedrze oraz kościołach w Rosochatem Kościelnym i Wiźnie. Dawne czasy świetności Podlasia można odszukać oglądając barokowe zespoły kościelne w Tykocinie, Drohiczynie i Siemiatyczach.

Cerkiew na Świętej Górze w Grabarce

Cmentarz, mizar, kirkut - to słowa opisujące miejsca pochówku, ostatniego spoczynku. W Bohonikach i Kruszynianach można obejrzeć tchnące orientalną egzotyką tatarskie mizary. W Białymstoku i Krynkach znajdują się duże cmentarze żydowskie. Oczywiście spośród wielu cmentarzy katolickich niektóre są szczególnie specyficzne pod względem układu murów, alejek i oryginalności nagrobków. Jednym z takich oryginalnych cmentarzy katolickich jest cmentarz w Zabłudowie. Ciekawy jest także prawosławny cmentarz w Sokółce. O niezwykłej wręcz mieszance kultur i narodowości egzystujących w Polsce Północno - Wschodniej może świadczyć obecność cmentarzy ewangelickich w rejonie Mazur.

Wnętrze Synagogi w Tykocinie

O istnieniu jednej spośród wielu narodowości, jakie do II wojny światowej zamieszkiwały te ziemie świadczą prawie wyłącznie pozostałości świątyń i cmentarzy. Żydzi, bo o nich tu mowa, mieszkali głównie w miastach i małych miasteczkach Podlasia. W niektórych stanowili zdecydowaną większość mieszkańców. Jednak bardzo wiele śladów żydowskiej kultury zostało zmiecionych z powierzchni ziemi w czasie zagłady tej społeczności podczas II wojny światowej. Dlatego warto odwiedzić tykocińską synagogę, gdzie mieści się muzeum prezentujące zbiory judaików. W odrestaurowanej, barokowej synagodze eksponowane są m. in. przedmioty związane z kultem religijnym. Inne ciekawe zabytki kultury żydowskiej znajdują się w Sejnach Orli i Białymstoku. W Krynkach leżących tuż nad samą granicą z Białorusią znajduje się jeden z największych kirkutów jakie zachowały się na terenie Polski Północno - Wschodniej. Odszukano tu i opisano ponad 3000 macew. Najstarsze z odnalezionych pochodziły z XVIII w.

Meczet w Kruszynianach

Krzyże przydrożne, figury i kapliczki pełniły niegdyś kultową i świecką rolę znaków granicznych, określając obszar "oswojonej" przestrzeni sakralnej, który obejmował teren parafii, wsi, pola i zagrody. Za krzyżem była ziemia obca, nie swoja. Pod krzyżami święcono jadło przed Wielkanocą, odprawiano modły, a czasem - jak opowiadają starzy ludzie - czarownice czyniły swoje niecne praktyki lub "straszyło". Słynne są ciągle także uzdrawiające właściwości wody z wielu cudownych źródeł. Wprawdzie siła oddziaływania owych źródeł, według opowieści ludu, jest dzisiaj dużo słabsza niż to było dawniej, ale sprawcami tego są sami ludzie, którzy obecnie nie wierzą tak głęboko i żarliwie jak kiedyś.

redakcja@urlop.com.pl

zobacz także URLOP ONLINE o podróżach dalekich i bliskich