Pałac Branickich w Białymstoku

Na teren założenia wchodzimy przez bramę zwaną "Gryfem" zbudowaną ok. 1758 r. wg. projektu arch. Jana Henryka Klemma.

Brama pałacowa zwana Gryfem

Istniejący w miejscu obecnego pałacu murowany dwór Wiesiołowskiego rozbudowano w latach 1691-1697 według projektu Tylmana z Gameren na zlecenie Stefana Mikołaja Branickiego. Kolejną fazą przebudowy było przekształcenie pałacu w okazałą rezydencję magnacką, której dokonano na potrzeby Jana Klemensa Branickiego. Przeprowadzono ją w latach 1720-1772 przy pomocy m.in. Jakuba Fontany, Jana Zygmunta Deybel i Jana Henryka Klemma. Rezydencja Branickich stała się skupiskiem wielu twórców, funkcjonował tutaj teatr i zespół baletowy, bogate były kolekcje dzieł sztuki. Przez pewien czas w pałacu miały siedzibę utworzone przez Branickiego szkoły: Wojskowa Szkoła Inżynierii i Budownictwa oraz tytuł Akuszerii. Po śmierci J.K. Branickiego miasto wraz z zespołem pałacowym zostało sprzedane najpierw królowi pruskiemu a następnie carowi.

Pałac Branickich od strony dziedzińca

Nastąpił wówczas okres dewastacji pałacu. W czasie II wojny światowej pałac został spalony . Odbudowywano go w latach 1945-1962. Obecnie jest siedzibą Akademii Medycznej. Dziedziniec pałacowy otoczony jest ozdobnym murkiem. Na nim stoją dwie rzeźby Herkulesów. Pałac wzniesiony w stylu barokowym. Składa się korpusu głównego i dwóch bocznych skrzydeł. Korpus główny podzielony jest trzema ryzalitami, z których boczne są przykryte hełmami. Dach zasłonięty jest attyką. Nad środkowym ryzalitem fasady znajduje się tympanon, w którym przedstawiony jest herb Branickich - Gryf. Nad tympanonem rzeźba tzw. Grupy Atlasa. Od strony ogrodowej pałac posiada dwa ryzality boczne, natomiast w część środkowej znajduje się taras wsparty na kolumnach. We wnętrzu pałacu warto zwrócić uwagę na niedawno odrestaurowaną salę balową na piętrze, kaplicę, klatkę schodową z rzeźbami Atlasów.

Pałac Branickich od strony parku

Do pałacu od strony południowo-zachodniej przylega park w stylu francuski, którego aleja główna zakończona jest bramą i rzeźbami Sfinksów. Pośród innych dawnych budynków pałacowych wymienić należy: arsenał zbudowany w 1755 r. (mieszczący obecnie Biuro Wystaw Artystycznych i kawiarnię), Pomarańczarnię, Pawilon Włoski i Toskański z poł. XVIII w. Wychodząc z dziedzińca pałacowego proponujemy jeszcze krótką wędrówkę do dawnego Domu Ludowego im. Józefa Piłsudskiego mieszczącego obecnie Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki. Zbudowany został w latach 1936-1938.